Trong quá trình ủy thác xuất nhập khẩu, một trong những câu hỏi mà TSL nhận được nhiều nhất từ khách hàng là: nên chọn vận tải đường biển hay vận tải đường hàng không để tối ưu chi phí và thời gian? Để giúp quý khách hàng có cái nhìn tổng quan và đưa ra quyết định phù hợp, TSL sẽ cùng bạn so sánh vận tải đường biển và đường hàng không một cách chi tiết, dễ hiểu trong bài viết dưới đây.
Thế nào là vận tải đường biển
Vận tải đường biển là hình thức vận chuyển hàng hóa quốc tế bằng tàu thủy thông qua các tuyến hàng hải kết nối giữa cảng biển của các quốc gia. Đây được xem là phương thức vận tải phổ biến nhất hiện nay trong lĩnh vực logistics và xuất nhập khẩu, đặc biệt với những lô hàng có khối lượng lớn, kích thước cồng kềnh hoặc không yêu cầu giao nhận quá gấp. Hàng hóa khi vận chuyển bằng đường biển thường được đóng trong container hoặc vận chuyển rời, sau đó xếp lên tàu container, tàu hàng rời và di chuyển theo các tuyến hàng hải quốc tế cố định.
Hiện nay, hệ thống tuyến vận tải đường biển trên thế giới rất phát triển với mật độ tàu qua lại dày đặc. Một số tuyến đường biển quan trọng có thể kể đến như tuyến châu Á – châu Âu, châu Á – châu Mỹ hay các tuyến nội Á. Tại Việt Nam, tuyến vận tải đường biển Việt Nam – Trung Quốc được đánh giá là một trong những tuyến phổ biến nhất, với thời gian vận chuyển trung bình chỉ từ khoảng 5 đến 7 ngày, tùy cảng đi và cảng đến. Mỗi ngày, các cảng biển lớn như Hải Phòng hay Đà Nẵng đều đón hàng trăm lượt tàu ra vào, cho thấy mức độ sẵn tàu cao và khả năng đáp ứng linh hoạt nhu cầu vận chuyển hàng hóa quốc tế của doanh nghiệp.
Vận tải đường hàng không là gì
Vận tải đường hàng không là phương thức vận chuyển hàng hóa quốc tế bằng máy bay, chủ yếu sử dụng các dòng máy bay chở hàng chuyên dụng (air cargo) hoặc khoang hàng của máy bay chở khách. Khác với vận tải đường biển vốn dựa vào tàu thủy và các tuyến hàng hải, vận tải hàng không khai thác hệ thống sân bay quốc tế và mạng lưới hãng hàng không toàn cầu để đưa hàng hóa di chuyển nhanh chóng giữa các quốc gia.
Trên thực tế, vận chuyển bằng đường hàng không ít được sử dụng cho hàng nội địa thông thường do chi phí cao, mà chủ yếu phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế. Thời gian vận chuyển bằng máy bay thường chỉ tính bằng giờ hoặc vài ngày, nhanh hơn rất nhiều so với vận tải đường biển. Chính vì lợi thế về tốc độ, vận tải hàng không thường được lựa chọn cho các mặt hàng có giá trị cao, hàng dễ hư hỏng, linh kiện điện tử, dược phẩm hoặc đơn hàng cần giao gấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, đi kèm với tốc độ vượt trội là mức chi phí logistics cao hơn so với các phương thức vận tải khác. Chi phí vận tải đường hàng không thường được tính dựa trên trọng lượng tính cước, kích thước hàng hóa và các phụ phí tại sân bay.
So sánh vận tải đường biển và đường hàng không
Thời gian vận chuyển
Thời gian vận chuyển luôn là yếu tố được doanh nghiệp quan tâm hàng đầu vì ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch sản xuất, tồn kho và dòng tiền. Với vận tải đường biển, thời gian giao hàng thường dài hơn do phụ thuộc vào lịch tàu, tuyến hàng hải và quá trình xếp dỡ tại cảng. Ví dụ, một chuyến vận chuyển container từ Cảng Hải Phòng đến Thượng Hải thường mất khoảng 5–7 ngày, chưa kể thời gian làm thủ tục tại cảng đi và cảng đến. Ngược lại, vận tải đường hàng không cho thấy lợi thế vượt trội về tốc độ khi cùng tuyến Việt Nam – Trung Quốc chỉ mất khoảng 1–2 ngày, thậm chí nhanh hơn với các chuyến bay thẳng.
Tuy nhiên, tốc độ nhanh không đồng nghĩa lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu. Vận tải hàng không phù hợp với những lô hàng cần giao gấp, hàng giá trị cao hoặc có vòng đời ngắn. Trong khi đó, vận tải đường biển lại phát huy hiệu quả với các lô hàng không quá gấp về thời gian, giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch và tối ưu chi phí logistics trong dài hạn
Chi phí vận chuyển
Xét về chi phí, đây là điểm khác biệt lớn nhất khi so sánh vận tải đường biển và đường hàng không. Chi phí vận chuyển hàng hóa thường bao gồm cước vận tải chính, phí dịch vụ logistics, chi phí tính theo khối lượng hoặc kích thước hàng hóa cùng các phụ phí phát sinh. Với vận tải đường hàng không, cước phí được tính dựa trên trọng lượng tính cước (chargeable weight), thường cao hơn nhiều so với đường biển do chi phí khai thác máy bay, nhiên liệu và hạ tầng sân bay.
Ngược lại, vận tải đường biển có lợi thế rõ rệt về giá khi vận chuyển hàng hóa số lượng lớn. Cước vận chuyển container đường biển tính trên mỗi đơn vị hàng thấp hơn, đặc biệt khi doanh nghiệp sử dụng container nguyên (FCL). Dù thời gian vận chuyển dài hơn, nhưng tổng chi phí logistics lại được tối ưu, phù hợp với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần cân đối ngân sách và hiệu quả kinh doanh.
>>>> Tham khảo thêm bài viết: Bảng giá cước vận chuyển quốc tế mới nhất.
Khối lượng hàng hóa
Về khả năng chuyên chở, vận tải đường biển vượt trội hơn hẳn so với vận tải đường hàng không. Máy bay chở hàng bị giới hạn nghiêm ngặt về trọng lượng và kích thước, do đó chỉ phù hợp với các lô hàng nhỏ, gọn hoặc có giá trị cao. Trong khi đó, tàu chở hàng và tàu container có thể vận chuyển khối lượng rất lớn, lên đến hàng chục nghìn TEU cho mỗi chuyến, đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng nguyên container, hàng rời hoặc máy móc cồng kềnh.
Đối với hàng ghép (LCL), vận tải đường biển vẫn là lựa chọn kinh tế hơn khi cần vận chuyển số lượng lớn nhưng không đủ container. Ngược lại, nếu hàng hóa có khối lượng nhỏ, cần giao nhanh và giá trị cao, vận tải đường hàng không sẽ phát huy ưu thế dù chi phí cao hơn.
Tính linh hoạt khi vận chuyển
Cả vận tải đường biển và vận tải đường hàng không đều có những giới hạn nhất định. Với vận tải đường biển, lịch trình tàu thường được các hãng tàu công bố cố định theo từng tuyến hàng hải và từng cảng biển, do đó doanh nghiệp gần như không thể thay đổi thời gian khởi hành, thời điểm nhận hàng hay hướng tuyến vận chuyển khi tàu đã được xếp lịch. Đặc biệt, đối với những tuyến vận chuyển ít được khai thác hoặc các cảng nhỏ, tần suất tàu chỉ vài chuyến mỗi tuần, khiến việc điều chỉnh kế hoạch giao nhận gặp nhiều hạn chế.
Vận tải đường hàng không cũng chịu sự ràng buộc về lịch bay, điểm đến và hệ thống sân bay quốc tế, nên không thể tùy ý thay đổi lộ trình vận chuyển. Tuy nhiên, so với đường biển, hình thức vận tải này linh hoạt hơn ở khâu lựa chọn chuyến bay. Doanh nghiệp có thể chủ động chọn chuyến sớm, chuyến nối chuyến hoặc thay đổi hãng hàng không phù hợp với tiến độ giao hàng, từ đó tối ưu thời gian vận chuyển trong chuỗi cung ứng.
Mức độ rủi ro
Bất kỳ phương thức vận chuyển hàng hóa quốc tế nào cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định, và vận tải đường biển lẫn vận tải đường hàng không đều không nằm ngoài quy luật này. Với vận tải đường biển, rủi ro thường đến từ yếu tố thời tiết như bão, sóng lớn, hoặc tình trạng tắc nghẽn tại cảng biển, có thể gây chậm lịch tàu. Ngoài ra, trong một số khu vực có nguy cơ gặp cướp biển, thất lạc container hoặc hư hỏng hàng hóa trong quá trình xếp dỡ cũng là vấn đề mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần tính đến.
Đối với vận tải đường hàng không, mức độ rủi ro về hư hỏng và thất lạc hàng hóa nhìn chung thấp hơn nhờ quy trình kiểm soát nghiêm ngặt tại sân bay và thời gian vận chuyển ngắn. Những rủi ro thường gặp chủ yếu liên quan đến việc delay chuyến bay, hủy chuyến hoặc thay đổi lịch khai thác do điều kiện thời tiết và kỹ thuật. Mặc dù vậy, so với đường biển, vận tải hàng không vẫn được đánh giá cao về độ an toàn và ổn định, đặc biệt với các loại hàng hóa giá trị cao.
Nên chọn phương thức vận chuyển hàng hóa nào
Dựa trên các phân tích và so sánh thực tế, có thể thấy rằng không có một phương thức vận chuyển hàng hóa nào phù hợp cho mọi trường hợp. Việc lựa chọn hình thức vận tải tối ưu cần được đặt trong bối cảnh cụ thể của từng lô hàng, bao gồm chủng loại hàng hóa, ngân sách vận chuyển, thời gian yêu cầu và điểm đến cuối cùng. Với các tuyến vận chuyển khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc hay các quốc gia châu Á lân cận, vận tải đường biển hoặc đường thủy quốc tế thường được ưu tiên nhờ chi phí thấp, khả năng chuyên chở khối lượng lớn và tính ổn định cao trong chuỗi logistics. Đối với các thị trường xa hơn như châu Âu hay châu Mỹ, doanh nghiệp vẫn có thể lựa chọn vận tải đường biển để tối ưu chi phí, đặc biệt với hàng hóa không quá gấp về thời gian và có kế hoạch nhập khẩu dài hạn.
Tuy nhiên, trong trường hợp vận chuyển các mặt hàng có yêu cầu khắt khe về thời gian và điều kiện bảo quản như thực phẩm tươi sống, dược phẩm hay hàng hóa giá trị cao, vận tải đường hàng không lại đóng vai trò then chốt. Dù chi phí cao hơn, hình thức này giúp rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển, giảm rủi ro hư hỏng và đảm bảo chất lượng hàng hóa nhờ hệ thống kho lạnh, thiết bị bảo quản và quy trình kiểm soát hiện đại. Chính vì vậy, để đạt được mục tiêu cân bằng giữa chi phí, thời gian và mức độ an toàn, doanh nghiệp và cá nhân cần đánh giá tổng thể nhu cầu của mình, từ đó đưa ra quyết định lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp và hiệu quả nhất trong thực tế.
Với những người chưa có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực vận chuyển hàng hóa quốc tế, việc lựa chọn phương thức vận tải phù hợp sẽ khá khó khăn. Nếu bạn đang băn khoăn nên chọn phương thức vận tải nào cho lô hàng của mình, hãy liên hệ ngay với TSL để được đội ngũ chuyên gia tư vấn chi tiết. TSL là công ty vận chuyển hàng hóa quốc tế đường biển uy tín, chuyên nghiệp sẽ bạn tìm ra giải pháp vận chuyển phù hợp nhất, giúp tiết kiệm chi phí, đảm bảo tiến độ và an tâm trong suốt quá trình xuất nhập khẩu.