Phí EBS là một loại phụ phí trong vận tải biển thường xuất hiện trên báo giá cước tàu hoặc các loại chứng từ logistics. Trong thực tế, EBS là khoản phí có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tổng chi phí vận chuyển hàng hóa, đặc biệt ở các tuyến vận tải quốc tế đường biển. Việc hiểu rõ EBS là gì, ai là người chịu phí và khi nào hãng tàu áp dụng sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế phát sinh chi phí ngoài dự kiến trong quá trình giao dịch.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ phí EBS là gì, nguyên nhân phát sinh, cách tính và những lưu ý quan trọng để hạn chế phát sinh chi phí trong quá trình làm hàng xuất nhập khẩu.
Phí EBS là gì?
Khái niệm phí EBS
EBS là viết tắt của cụm từ Emergency Bunker Surcharge, được hiểu là phụ phí biến động giá nhiên liệu trong vận tải biển.
Trong ngành shipping, “bunker” là thuật ngữ dùng để chỉ nhiên liệu dành cho tàu biển. Khi giá dầu thế giới tăng mạnh hoặc biến động bất thường, các hãng tàu sẽ áp dụng thêm EBS nhằm bù đắp phần chi phí nhiên liệu phát sinh trong quá trình vận hành tàu. Đây là khoản phí bổ sung ngoài cước biển chính để hãng tàu cân bằng chi phí khai thác khi giá nhiên liệu không ổn định.
Trong thực tế, EBS xuất hiện khá phổ biến ở các tuyến vận tải từ châu Á đi Mỹ hoặc châu Âu. Ví dụ trong giai đoạn khủng hoảng logistics 2021-2022, nhiều hãng tàu lớn như Maersk, MSC hay CMA CGM đã liên tục điều chỉnh phụ phí nhiên liệu do giá dầu và chi phí vận tải tăng mạnh trên toàn cầu.
Ngoài ra, EBS không phải lúc nào cũng cố định. Tùy từng hãng tàu và thời điểm thị trường, khoản phí này có thể: tăng hoặc giảm theo tháng, thay đổi theo tuyến vận chuyển, hoặc được gộp chung vào cước phí vận chuyển biển.
Tại sao phải thu phí EBS
Chi phí nhiên liệu luôn là một trong những khoản vận hành lớn nhất của ngành vận tải biển.
Theo thống kê từ International Maritime Organization (IMO), nhiên liệu có thể chiếm tới 40-60% tổng chi phí khai thác tàu container trong nhiều giai đoạn thị trường khác nhau. Khi giá dầu tăng mạnh, chi phí vận hành của hãng tàu cũng tăng theo đáng kể.
Một tàu container cỡ lớn có thể tiêu thụ hàng trăm tấn nhiên liệu mỗi ngày nên chỉ cần giá dầu tăng vài chục USD/thùng cũng khiến chi phí vận hành tăng lên rất lớn trên mỗi chuyến tàu quốc tế. Đây là lý do các hãng tàu áp dụng EBS để giảm áp lực tài chính trong thời điểm thị trường biến động.
Ngoài giá dầu, EBS đôi khi còn bị ảnh hưởng bởi: chiến sự quốc tế khủng hoảng năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng, hoặc tình trạng tắc nghẽn cảng biển.
Cách tính phí EBS?
Trên thực tế, EBS (Emergency Bunker Surcharge) không có một công thức tính cố định áp dụng chung cho toàn ngành vận tải biển. Mức phụ phí sẽ thay đổi tùy theo quy định của từng hãng tàu và biến động thực tế của thị trường nhiên liệu.
Thông thường, hãng tàu sẽ xây dựng mức EBS dựa trên nhiều yếu tố như: giá nhiên liệu hàng hải tại từng thời điểm, tuyến vận chuyển quốc tế, loại container sử dụng, khối lượng hoặc số lượng hàng hóa, thời điểm booking tàu, tình hình cung cầu vận tải biển.
Trong một số trường hợp, hãng tàu sẽ tính EBS theo phần trăm cước phí vận chuyển biển. Tuy nhiên, một cách tính phổ biến hơn hiện nay là hình thức tính theo container, ví dụ áp dụng mức phí riêng cho container 20 feet, 40 feet hoặc container lạnh.
Ngoài ra, với các lô hàng LCL (hàng lẻ), EBS đôi khi được tính dựa trên khối lượng hàng hóa (CBM hoặc tấn hàng). Trong khi đó, hàng FCL thường được hãng tàu tính trực tiếp theo từng container.
Ai là người trả phí EBS
Trong thực tế, việc thanh toán phí EBS sẽ được quy định rõ trong hợp đồng xuất nhập khẩu, hợp đồng mua bán ngoại thương, thỏa thuận mua bán quốc tế và cách báo giá giữa các bên trong hợp đồng vận chuyển.
Với điều kiện FOB (Free On Board), người bán chỉ chịu trách nhiệm giao hàng lên tàu tại cảng xuất khẩu, còn người mua sẽ là bên thuê tàu và thanh toán cước vận chuyển quốc tế.
Trong trường hợp này, importer thường là bên chịu phí EBS vì khoản phí này phát sinh trong quá trình vận tải biển quốc tế.
Ví dụ, doanh nghiệp Việt Nam bán hàng theo điều kiện FOB Hải Phòng cho khách hàng tại Mỹ. Người mua sẽ trực tiếp booking tàu với hãng vận chuyển. Nếu hãng tàu áp dụng thêm phụ phí EBS do biến động giá nhiên liệu, phía buyer sẽ là bên thanh toán khoản chi phí này.
Những lưu ý quan trọng về phí EBS
EBS có thể thay đổi liên tục
Khác với nhiều loại phí tại cảng có mức cố định, EBS thay đổi theo biến động giá nhiên liệu và tình hình thị trường vận tải biển. Khi giá dầu tăng mạnh, các hãng tàu thường điều chỉnh EBS để bù đắp chi phí vận hành; ngược lại khi thị trường ổn định hơn, mức phí này có thể giảm hoặc bị điều chỉnh lại.
Chính vì vậy, trong cùng một tuyến vận chuyển, mức EBS không cố định theo năm mà có thể thay đổi liên tục theo từng giai đoạn booking. Đôi khi các trường hợp như: “Báo giá đầu tháng có thể thấp hơn do giá nhiên liệu ổn định, nhưng chỉ vài tuần sau, khi giá dầu tăng hoặc cước vận tải biến động, mức EBS có thể được điều chỉnh tăng” là hoàn toàn bình thường.
Mỗi hãng tàu áp dụng mức phí khác nhau
Một đặc điểm quan trọng của EBS là không tồn tại một mức phí chuẩn chung trên toàn thị trường logistics quốc tế.
Mỗi hãng tàu sẽ tự xây dựng biểu phí EBS dựa trên: cơ cấu chi phí nhiên liệu của đội tàu, chiến lược giá (pricing strategy), tuyến vận hành và tần suất khai thác, mức độ cạnh tranh trên từng tuyến vận chuyển. Do đó, cùng một tuyến vận chuyển nhưng mức phí có thể chênh lệch đáng kể giữa các hãng tàu. Sự chênh lệch này không chỉ đến từ giá nhiên liệu, mà còn từ cách mỗi hãng phân bổ chi phí vận hành và chính sách pricing riêng.
Dễ nhầm với BAF
Nhiều người thường nhầm EBS và BAF (phụ phí nhiên liệu) do cả hai đều liên quan đến chi phí nhiên liệu. Tuy nhiên về bản chất, hai loại phí này có sự khác biệt rõ ràng:
- BAF thường là phụ phí nhiên liệu mang tính điều chỉnh định kỳ, được cập nhật theo quý hoặc theo chu kỳ ổn định hơn dựa trên công thức tính của hãng tàu.
- EBS lại mang tính tức thời, thường được áp dụng khi giá nhiên liệu biến động mạnh trong thời gian ngắn hoặc thị trường có biến động bất thường.
Trong một số giai đoạn đặc biệt của thị trường vận tải biển (ví dụ khi giá dầu tăng đột biến hoặc chuỗi cung ứng bị gián đoạn), cả EBS và BAF có thể được áp dụng đồng thời trên cùng một lô hàng, khiến tổng chi phí vận chuyển tăng đáng kể.
Với những thông tin mà TSL vừa cung cấp, hy vọng bạn đã hiểu rõ về việc phí EBS là gì cũng như nguyên nhân phát sinh phụ phí nguyên liệu trong xuất nhập khẩu. Việc hiểu rõ EBS là gì, cách tính cũng như ai là người chịu phí sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi làm báo giá, đàm phán hợp đồng và kiểm soát chi phí logistics thực tế.
TSL hiện cung cấp dịch vụ logistics và xuất nhập khẩu ủy thác, hỗ trợ doanh nghiệp xử lý thủ tục vận tải, khai báo hải quan và các vấn đề liên quan đến container, local charges trong quá trình xuất nhập khẩu. Ngoài ra, để hiểu rõ hơn về các loại phụ phí, chứng từ và thuật ngữ logistics quốc tế, bạn có thể tìm hiểu thêm tại:
Hotline/Zalo: 092 188 83 88
Địa chỉ: Tầng 3 Số 126 – 128 Trần Vỹ, Mai Dịch, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Email: info@tsl.com.vn
Facebook: TSL Logistics – Total Service Logistics